Zapraszamy na recital kontrabasowy Karola Kowala, artysty Filharmonii Narodowej w Warszawie. Repertuar koncertu wypełnią zarówno kompozycje oryginalne jak i transkrypcje, co stanowi nietuzinkowy przekrój przez dziewięć wieków historii muzyki.
Program otwiera instrumentalna wersja Sekwencji do Ducha Świętego autorstwa Hildegardy z Bingen. Utwór tej benedyktyńskiej świętej wyraża pełen refleksji zachwyt nad dziełem stworzenia. Następnie zabrzmi II Suita wiolonczelowa Jana Sebastiana Bacha. Bohdan Pociej opisując tę muzykę zauważył, że: „wznosi się tu Bach ponad konwencje i wzory suitowe – rytm-formuła Sarabandy czy Allemande jest jedynie kanwą. Sięgamy głębszych pokładów duchowości w prostocie i skupieniu. (…) W tych miejscach o przedziwnej piękności czas się wstrzymuje – w kontemplacji, modlitwie”.
Trzeci utwór to niezwykle ciekawa kompozycja pt. Soror mystica (Siostra mistyczna) autorstwa Fernando Grillo, przedstawiciela dwudziestowiecznej włoskiej awangardy, którego za życia określano mianem „Buddy kontrabasu”. Tytuł dzieła nawiązuje do tekstu kantyku św. Franciszka z Asyżu (Pieśń słoneczna), gdzie mistyczne rodzeństwo stanowią brat Słońce i siostra Księżyc (po włosku słowo w rodzaju żeńskim: la luna). Oprócz tej aluzji utwór zawiera inne odniesienia do kultury średniowiecza, oparty jest na technice cantus firmus, zaś w warstwie programowej przyjmuje za aksjomat łaciński aforyzm natura non facit saltus (natura nie czyni skoków). W muzyce przejawia się to płynnym wznoszeniem melodii ku górze, aż do „pełni księżyca na wewnętrznym niebie”, wedle słów kompozytora.
Zwieńczeniem koncertu będą Soliloquia Katarzyny Brochockiej, od których pochodzi tytuł całego recitalu. To rodzaj pieśni bez słów czy medytacji nad wybranymi fragmentami Nowego Testamentu. Każda z pięciu części utworu odnosi się do konktretnej biblijnej perykopy, którą muzyka w niewerbalny sposób komentuje. Soliloquium – jak wynika ze słownikowej definicji – to sceniczna rozmowa z samym sobą, rodzaj monologu wewnętrznego, który ma na celu określenie własnej postawy. Stąd też wywodzi się potrzeba odnalezienia pewnej przestrzeni samotności, skupienia, rezygnacji z rzeczy zbędnych, innymi słowy: wyjścia na pustynię. Wyjścia po to, by móc skonfrontować się z samym sobą, by samego siebie odnaleźć, a co za tym idzie, zdefiniować swój stosunek do Boga, do świata i do innych ludzi, dopiero z dystansu bowiem można dostrzec właściwą hierarchię wartości.
W dziele tym, jak i w programie całego koncertu dominuje zatem wątek dobrowolnego odosobnienia, ucieczki od tłumu, aby zacieśnić relację z Bogiem – oto, dlaczego muzyka ta jest tak osobista, celowo jednogłosowa, przeznaczona na solowy instrument. Oszczędność środków wyrazu wynika z zamierzonej ascezy, stanowi artystyczną realizację ewangelicznego wezwania do ubóstwa.
Po koncercie odbędzie się spotkanie promujące płytę Brochocka: Unquiet Heart. Jest to nowy album z utworami Katarzyny Brochockiej, który zawiera premierowe nagrania wybranych dzieł powstałych w latach 2008-2023 (m.in. Soliloquia). Na płycie znalazły się zarówno kompozycje sakralne, jak i świeckie, solowe oraz kameralne, zaliczające się do liryki wokalnej, muzyki ilustracyjnej lub absolutnej. Tak zróżnicowany repertuar, stanowiący zaledwie część obszernego oeuvre Brochockiej, pozwala poznać autorkę jako artystkę dojrzałą i wszechstronną, posiadającą w pełni ukształtowany warsztat, posługującą się oryginalnym językiem muzycznym oraz swobodnie operującą rozmaitymi formami i konwencjami. Wątkiem przewodnim albumu jest motyw niespokojnego serca. Muzyka stanowi artystyczną reinterpretację tego symbolu, w odniesieniu tak do starożytnej tradycji religijnej jak i nowożytnej świeckiej poezji. Wśród utworów zarejestrowanych na płycie Brochocka: Unquiet Heart dominują dzieła o konotacjach biblijnych, co, zwłaszcza w ostatnich latach, stanowi istotny aspekt dorobku polskiej kompozytorki, której twórczość zyskuje coraz większe uznanie.
Niedziela, 29.06.2025, godz. 16:00
Opactwo Benedyktynów w Tyńcu, Sala Petrus
PROGRAM:
Hildegarda z Bingen (1098-1179) O Ignis Spiritus Paracliti (opr.: K.Kowal)
Johann Sebastian Bach (1685-1750) II Suita wiolonczelowa d-moll, BWV 1008 (opr.: K.Kowal)
Prélude
Allemande
Courante
Sarabande
Menuett I/II
Gigue
Fernando Grillo (1945-2013) Soror mystica
Katarzyna Brochocka (ur. 1982) Soliloquia
Mt 14,22–33
Mk 5,21–33
Łk 8,26–33
J 20,11–16
Ap 14,1–12
WYKONAWCA:
Karol Kowal – kontrabas
Muzyk-solista Orkiestry Filharmonii Narodowej w Warszawie. Występował z recitalami w Polsce i za granicą. Jako solista koncertował z towarzyszeniem orkiestr Filharmonii Kaliskiej, Sudeckiej i Warmińsko-Mazurskiej, Orkiestry Kameralnej „Sotto Voce” oraz Oklahoma City University Symphony Orchestra. Laureat międzynarodowych konkursów w Niemczech (Johann-Matthias-Sperger-Wettbewerb 2004) i w USA (ISB Competition 2003, 2005). Absolwent Akademii Muzycznej we Wrocławiu oraz studiów podyplomowych na Uniwersytecie w Oklahoma City (USA). Posiada w dorobku prawykonania utworów solowych i kameralnych. Regularnie współpracuje z kompozytorką Katarzyną Brochocką, co zaowocowało m.in. nagraniem dwóch płyt dla wytwórni CD Accord – Brochocka, Weinberg: Double Bass Works (2015) oraz Brochocka: Unquiet Heart (2025).